ارتباط میان‌رشته‌ای علم و الاهیات: مشکل معرفت‌شناختی و راه‌حل پسامبناگرایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه دین دانشگاه ادیان و مذاهب

2 دانشجوی دکتری دین‌پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب

چکیده

در دورة مدرن با مطرح شدن علم به عنوان چارچوب فکری مسلط، الاهیات مسیحی شیوه‌های مختلفی را برای حفظ جایگاه خود به کار برده است. امروزه برای بررسی تعامل علم و الاهیات مسیحی، به جای بحث‌های روش‌شناختی به چارچوب معرفت‌شناختی توجه می‌شود. در تأملات و نظریه‌پردازی‌های علمی و الاهیات مسیحی، به طور کلی دو چارچوب عمدة معرفت‌شناختی وجود داشته است: مبناگرایی و نامبناگرایی. در مبناگرایی، امکان به دست آوردن صدقی جهان‌شمول و رها از بافت فرض می‌شود. از سوی دیگر، نامبناگرایان، دانش انسان را پدیدة اجتماعی در حال تکاملی به تصویر می‌کشند که از طریق معانی در شبکه‌ای از باورها شکل می‌گیرد. در این مقاله استدلال می‌شود که الاهیات در چارچوب مبناگرا در خصوص نقد میان‌رشته‌ای علم پاسخ‌گو نیست و طبق نامبناگرایی، وفاداری به آموزه‌های سنتی را از دست می‌دهد. سپس پسامبناگرایی یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌ها برای این مسئله معرفی می‌شود که از جمله فان هیوستین، الاهی‌دان مسیحی، در آثار خود به آن می‌پردازد. دل‌مشغولی این مقاله بررسی این مسئله است که رویکرد پسامبناگرا چه خصوصیاتی دارد و چگونه/آیا با انتخاب راهی میان دو دیدگاه پیشین، از مشکلات آنها اجتناب می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Interdisciplinarity in Science and Theology: Epistemological Problem and Post-Foundationalist Solution

نویسندگان [English]

  • Naeimeh Pourmohammadi 1
  • Hmid Taleb 2
1 Assistant Professor, Department of philosophy, University of Religions and Denominations,
2 PhD Student of Religious Studies, University of Religions and Denominations, (Corresponding Author)
چکیده [English]

Cognition of Existence and Being has long been the main and everlasting concern of man. Mythological Ontology is an example of man's endeavors in this field, which has had an immanent effect on the emergence and development of his thoughts and actions. By the virtue of some uncontestable principles in mythology, the spiritualization of universe and secularization of heaven are attempted in order to formulate an ontological system. The conformity and identity of universe and heaven, presence and expression of gods as the Holiness factors and the world's reality, liveliness of the world, human relation with other beings, lack of clear distinction between subjective (mind) and objective (universe), existence of inheretn relation between man and universe by partnership of them in the numinous, living according to gods behavioral patterns and recreation of gods actions by repeating them in rituals are amongst the fundamentals of mythological ontology and it's supposed behaviors. In that regard, man and universe have divine provenances and are places of presence and manifestation of the Holy (the numinous). In Mythology, they are sacred and thus have reality. Reality is the sacred and the profane is the non-existence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ontology
  • The Numinous
  • myth
  • Sacred
  • Profane
پورمحمدی، نعیمه (1392). «کتاب‌شناسی تحلیلی پلنتینگا»، در: کتاب ادیان، دفتر نخست، تهران: خانه کتاب.

تیلور، چارلز (1388).‌ تنوع دین در روزگار ما: دیداری دوباره با ویلیام جیمز، ترجمه: مصطفی ملکیان، تهران: نشر شور.

کلارک، کلی جیمز (1389). بازگشت به عقل: نقدی بر بیّنه‌جویی عصر روشنگری و دفاع از عقل و باور داشتن به خدا، ترجمه: نعیمه پورمحمدی و مهدی فرجی پاک، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

کهون، لارنس (1391). از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم، ترجمه: عبدالکریم رشیدیان، تهران: نشر نی.

مورفی، نانسی (1383). «دین و علم»، در: النور استامپ و دیگران، دربارة دین، ترجمه: مالک حسینی و دیگران، تهران: هرمس.

Barbour, Ian G. (1990). Religion in an Age of Science, San Francisco: Harper and Row.

Bertens, Hans (1995). The Idea of Postmodern: A History, New York: Routledge.

Bradie, Michael; Harms, William (2012). "Evolutionary Epistemology", In: Edward N. Zalta (ed.) The Stanford Encyclopedia of Philosophy.

Cuneo, Terence; van Woudenberg, René (Eds.) (2004). The Cambridge Companion to Thomas Reid (Cambridge Companions to Philosophy), Cambridge: Cambridge University Press.

Diethe, Carol (2007). Historical Dictionary of Nietzscheanism, UK: The Scarecrow Press, Inc.

Gallagher, Shaun (2001). "The Practice of Mind: Theory, Simulation, or Primary Interaction?”Journal of Consciousness Studies 8, no. 5–7: 83–108.

Helm, Paul (ed.) (1999). Faith and Reason, UK: Oxford University Press.

James, William (1956). “The Will to Believe,” The Will to Believe and Other Essays in Popular Philosophy, New York: Dover Publications.

O'Hear, Anthony (1999). Beyond Evolution Human Nature and the Limits of Evolutionary Explanation, Oxford University Press.

Taylor, Mark (1987). A Postmodern A/theology, Chicago: University Of Chicago Press.

Taylor, Viktor; Winquist, Charles (Eds.) (2001). Encyclopedia of Postmodernism, New York: Routledge.

Van Huyssteen, Wentzel (1997). Essays in Postfounationalist Theology, Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Company.

Van Huyssteen, Wentzel (1999). The Shaping of Rationality: Toward Interdisciplinarity inTheology and Science, Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Company.

Van Huyssteen, Wentzel (2006). Alone in the World: Human Uniqueness in Science and Theology, Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Company.

Ward, Graham (2004). The Blackwell Companion to Postmodern Theology, Malden, USA: Blackwell.