دنیوی شدن و نظریه انتخاب عقلانی دین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه شیراز

2 دانش‌آموخته دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه شیراز

چکیده

نظریه انتخاب عقلانی، نظریه‌ای است که برخی از صاحب‌نظران متقدم، به ویژه اقتصاددانان کلاسیک و مردم‌شناسان‌ اقتصادی و اجتماعی، به آن توجه ویژه داشته‌اند و صورت خام ایده انتخاب عقلانی را برخی از آنها پردازش کرده‌اند. تبیین رفتارهای دینی مردم در دنیای مدرن بر مبنای تبیین‌های نظریه دنیوی ‌شدن اهمیت قابل توجهی در جامعه‌شناسی دین داشت. اما این نظریه به علت پاره‌ای کاستی‌ها نمی‌تواند تبیین جامع و کاملی را فراهم کند. از همین‌رو به نظر می‌رسد نظریه انتخاب عقلانی، به عنوان یک رویکرد جدید در جامعه‌شناسی دین، می‌تواند برخی از کاستی‌های نظریه دنیوی ‌شدن را جبران کند. این نظریه با تبیینی که از تکثر دینی در دنیای مدرن ارائه می‌دهد شکل دیگری از دنیوی شدن را مطرح می‌کند که در خود دین بروز یافته است. این امر اهمیت ارائه نظریه‌های پساسکولار را افزایش داد تا امکان ارائه تبیین جامع‌تری از وضعیت دین در دنیای مدرن فراهم شود. بر این اساس، نظریه انتخاب عقلانی دین نشان می‌دهد که نقش دین در جوامع کاهش نمی‌یابد و دین می‌کوشد خودش را با اقتضائات جامعه مدرن همراه کرده، در استدلال‌های خود از براهین معتبر عقلی مبتنی بر بازار و سود و زیان استفاده کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Secularization and the Theory of Rational Choice of Religion

نویسندگان [English]

  • Majid Movahed Majd 1
  • Ehsan Hamidi zade 2
چکیده [English]

The theory of rational choice initially was developed by some classical economists and eco-social anthropologists. Furthermore many sociologists of religion define religious behaviors on the basis of secularization theory but due to some shortcomings, this theory could not deliver a comprehensive explanation of the problem. So it seems that the rational choice theory, as a new approach in the sociology of religion, functions like a supplement compensating for the weaknesses of secularization theory. This theory introduces a new form of secularization with a clarification of religious plurality in the modern world, a fact that increases the significance of presenting post-secularism theories on the position of religion. The theory of rational choice shows that the role of religion does not diminish in the society since it coordinates itself with the requirements of the modern society, utilizing benefit-based rational reasons in the arguments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rational choice theory
  • Rational Choice of Religion
  • Secularization
  • Religious Market
  • Post Secularism
جلیلی،‌ هادی (1383). سکولار شدن، تهران: طرح نو.

کرایب، یان (1386). نظریه اجتماعی مدرن، ترجمه: عباس مخبر، تهران: آگه.

لیتل، دانیل (1386). تبیین در علوم اجتماعی، ترجمه: عبدالکریم سروش، تهران: صراط.

ویلسون، برایان (1374). «جداانگاری دین و دنیا»، ترجمه: مرتضی اسعدی، در: فرهنگ و دین، تهران: طرح نو، ص124-146.

ویلم، ژان پل (1377). جامعه‌شناسی ادیان، ترجمه: عبدالکریم گواهی، تهران: مؤسسه فرهنگی- انتشاراتی تبیان.

همیلتون، ملکم (1381). جامعه‌شناسی دین، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: مؤسسه فرهنگی- انتشاراتی تبیان.

 

Backford, James (2003). Social Theory & Religion, Cambridge: Cambridge University Press.

Berger, Peter (1967). The Sacred Canopy, New York: Doubleday.

Boudon, R. (1998). Limitations of Rational Choice Theory, in: The American Journal of Sociology,3:104-112.

Bruce, S. (1999). Choice and Religion: a Critique of Rational Choice Theory, Oxford: Oxford University Press.

Bruce, S. (2002). God is Dead: Secularization in the West, Oxford: Blackwell Publishing.

Calhoun, Craige (2002). Contemporary Sociological Theory, Great Britain: Blackwell Publishers Ltd.

Collins, Randall (1997). Theoretical Sociology, New Delhi: Rawat Publications.

Dobbelaere, K. (1999). “Toward an Integrated Perspective of Process Related to The Descriptive Consept of Secularization”, available at: www.findarticles.com/p/articles/mi_m0SOR.

Elster, J. (1989). the Cement of Society, Cambridge, New York, Victoria: Cambridge University Press.

Finke, Roger & Iannaccone, L. (1993). “Supply-Side Explanations for Religious Change”, Annals, AAPSS, 527: 27-39.

Finke, Roger & Stark, R. (1988). “Religious Economies and Sacred Canopies: Religious Mobilization in American Cities, 1906”, in: American Sociological Review, 53: 41-49.

 

Finke, Roger & Stark, Rodney (1992). The Churching of America 1776-1990: Winners and Losers in Religious Economy, New Brunswick, NJ, Rutgers University Press.

Finke, Roger & Iannaccone, L. (1998). “Rationality and the “Religious Mind”, Economic Inquiry, 36,3: 373-389.

Hadden, J. (2004). “Paradigms in Conflict: Secularization and the Theory of Religious Economy”, available at: http:// religious movements.Lib.virgina.edu/lectures/secular.

Hechter, Michael (1997). “Religion and Rational Choice Theory”, In: Lawrence (ed.), Rational Choice Theory and Religion, New York & London: Routlege.

Laurence, Iannaccone (1995). "Voodoo Economics? Reviewing the Rational Choice Approach to Religion", in: Journal for Scientific Study of Religion, 34: 76-89.

Laurence, Iannaccone (1997a). “Introduction to the Economics of religion”, in: Journal of Economic Literature, 36,6: 1465-1496.

Laurence, Iannaccone (1997b). “Rational Choice: Framework for the Scientific Study of Religion”, In: L. A. Young, Theory and Religion: Summary and Assessment, New York: Routledge.

Laurence, Iannaccone (1991). “The Consequences of Religious Market Regulation: Adam Smith and Economics of Religion”, in: Rationality and Society, 3: 156-177.

Lamont, Stewart (1989). Church and State, Unensy Alliances, London: Brodley Head.

Lechner, Frank (2006). “Rational Choice and Religious Economies”, In: James Beckford & N. J. Demerath (eds.), Handbook of Sociology of Religion, London: Sage Publication.

Lehman, David (2010). “Rational Choice and the Sociology of Religion”, In: B. S. Turner, the New Blackwell Companion to the Sociology of Religion, Singapore: Blackwell.

Stark, R. (1994). “Rational Choice Theories of Religion”, in: The Agora Online (Newsletter of Rationality and Society Section of the American Sociological Association and the Research Committee on Rational Choice of International Sociological Association, 2(1):1-4.

Turner, Jonathan H. (1998). The Structure of Sociological Theory, USA: Wdsworth Publishing Company.

Wallace, Routh & Alison Wolf (1999). Contemporary Sociological Theory: Expanding the Classical Tradition, New Jersey: Prentice Hall.