دانشگاه ادیان و مذاهب پژوهش های ادیانی 2345-3230 13 26 2026 02 20 God and the World in Eastern Orthodox Theology: An Examination of the Essence–Energies Distinction خدا و جهان در الهیات ارتدوکس شرقی: بررسی آموزه تمایز ذات و انرژی 145 174 236030 10.22034/jrr.2025.505778.2259 FA حسین رهنمائی استادیار گروه مبانی نظری اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8098-1675 الهه مقدم منش دانشجوی دکتری مبانی نظری اسلام، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0000-3510-1248 Journal Article 2025 02 10 The distinction between the divine essence and energies is one of the foundational doctrines of Eastern Orthodox theology and plays a key role in understanding the relationship between God and the world. This distinction, whose roots can be traced to Greek philosophy, particularly the thought of Aristotle and the Neoplatonists, was initially introduced into Christian theology by the Cappadocian Fathers and, in later centuries, through the views of Gregory Palamas, became one of the central tenets of Orthodox theology. According to this doctrine, the divine essence is beyond the reach of creatures, while God is present in the world through His uncreated energies and enables human beings to participate in these energies. This article examines the development of this concept from Aristotelian philosophy to Eastern Orthodox theology, analyzes its implications in the areas of grace, soteriology, and mysticism, and demonstrates its difference from Western theology. In this regard, the influence of this doctrine on the understanding of divine presence, ecclesiastical structure, and religious experience in Eastern Christianity is also examined. The findings indicate that the concept of energy, in its transition from Greek philosophy to Orthodox theology, evolved from the meaning of actuality and activity into a basis for explaining God's presence and human participation, thereby linking apophatic knowledge, uncreated grace, and deification within a single structure. <span lang="AR-SA">تمایز میان ذات و انرژی‌های الهی یکی از آموزه‌های بنیادین در الهیات ارتدوکس شرقی است که نقش کلیدی در فهم نحوه ارتباط خدا با جهان دارد. این تمایز که ریشه‌های آن را می‌توان در فلسفه یونانی، به‌ویژه در اندیشه ارسطو و نوافلاطونیان، جست‌وجو کرد، ابتدا در الهیات مسیحی توسط پدران کاپادوکیه مطرح شد و در قرون بعد، با آراء گریگوری پالاماس به یکی از ارکان اصلی الهیات ارتدوکس تبدیل گشت. بر اساس این آموزه، ذات الهی فراتر از دسترس مخلوقات است، اما خداوند از طریق انرژی‌های غیرمخلوق خود در جهان حضور دارد و امکان مشارکت انسان در این انرژی‌ها را فراهم می‌سازد. این مقاله ضمن بررسی سیر تحول این مفهوم از فلسفه ارسطویی تا الهیات ارتدوکس شرقی، پیامدهای آن را در زمینه‌های فیض، نجات‌شناسی و عرفان تحلیل کرده و تفاوت آن را با الهیات غربی نشان می‌دهد. در این راستا، تأثیر این آموزه بر درک حضور الهی، ساختار کلیسایی و تجربه دینی در مسیحیت شرقی نیز بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مفهوم انرژی در گذار از فلسفه یونانی به الهیات ارتدوکس، از معنای فعلیت و فعالیت به مبنایی برای تبیین حضور خدا و مشارکت انسان تحول یافته و بدین‌سان، معرفت سلبی، فیض غیرمخلوق و خدایی‌شدن را در ساختاری واحد پیوند داده است.</span> https://adyan.urd.ac.ir/article_236030_977c29836b596beeb58589be4645c3de.pdf