دانشگاه ادیان و مذاهب پژوهش های ادیانی 2345-3230 13 26 2026 02 20 Analytical Examination of the State of “Turīya” as Intuitive Knowledge from Śaṅkara’s Perspective بررسی تحلیلی مرحله «توریه» به عنوان معرفت شهودی از دیدگاه شنکره 263 296 251557 10.22034/jrr.2026.548848.2306 FA زهرا اسکندری استادیارگروه معارف اسلامی،دانشگاه فرهنگیان،شیراز،ایران 0009-0007-6846-9779 Journal Article 2025 09 23 In Hinduism, self-knowledge is regarded as one of the principal means of knowing God. Among Hindu thinkers, Śaṅkara, the great philosopher and mystic of the Vedānta tradition, emphasizes in his mystical system the distinction between direct and immediate knowledge and empirical and mediated knowledge. He considers true knowledge to be precisely that immediate apprehension which is attained when the self reaches the stage of turīya, or intuitive knowledge that wells up from within. This study, adopting a descriptive-analytical approach, is structured around two fundamental questions: First, from Śaṅkara’s perspective, what is the nature of the states that the self undergoes in order to attain certain knowledge, and how do they differ from one another? Second, what are the characteristics of the turīya stage, and does the self’s progression through these states constitute merely an epistemological process, or does an ontological transformation also occur? The findings of the study indicate that Śaṅkara, by distinguishing between jīva as the individual self and Ātman as the universal self, maintains that in order to attain certain knowledge, the self must pass through three states of consciousness, namely, waking, dreaming, and deep sleep, and reach the stage of turīya, which is the most important stage and the culmination of all the stages. At this stage, the identity of Ātman and Brahman, as the ultimate goal of human knowledge, is revealed. Furthermore, through an analysis of Śaṅkara’s works, it can be argued that this process in fact consists of states of consciousness of the self; however, in light of Śaṅkara’s commentaries on certain Upaniṣads, these states can also be understood in ontological terms. در آیین هندو معرفت نفس یکی از اصلی ترین راه های شناخت خداوند است. در میان اندیشمندان هندو، شنکره، متفکر و عارف بزرگ آیین ودانته، در نظام عرفانی خویش بر تفاوت میان معرفت مستقیم و بی واسطه و معرفت تجربی و با واسطه تاکید دارد. و معرفت حقیقی را همان دریافت بی واسطه می داند که با رسیدن نفس به مرحله توریه یا معرفت شهودی جوشیده از درون، حاصل می شود. این پژوهش با رویکرد توصیفی – تحلیلی بر محور پاسخ به دو پرسش اساسی استوار است: نخست آنکه از دیدگاه شنکره ماهیت حالاتی که نفس برای رسیدن به معرفت یقینی طی می کند چیست و تمایز آن ها با یکدیگر کدام است؟ دوم ویژگی های مرحله توریه چیست و آیا این حالات نفس صرفا سیری معرفت شناختی است یا تغییر هستی شناختی نیز اتفاق می افتد؟ یافته های پژوهش حاکی از آن است که شنکره با تمایز نهادن میان جیوه روح فردی و آتمن به عنوان روح کلی، معتقد است نفس برای رسیدن به معرفت یقینی باید سه حالت آگاهی که عبارتند از بیداری، رؤیا و خواب عمیق را از سر بگذراند و به مرحله توریه، که مهمترین مرحله و غایت تمامی مراحل است دست یابد. در این مرحله این همانی میان «آتمن و برهمن» به عنوان غایت نهایی معرفت، نمایان می گردد. همچنین با تحلیل آثار شنکره می توان گفت این فرآیند در واقع حالات آگاهی نفس هستند اما با توجه به شرح شنکره بر برخی اوپنیشدها، می توان از این حالات برداشت های هستی شناسی داشت. https://adyan.urd.ac.ir/article_251557_b977a3b1a048c92caa985659f2d7ffce.pdf