یادکردهای ایزدان بلخی بر اساس اسناد حقوقی و اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه ادیان و عرفان، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری فرهنگ و زبان‌های باستانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

بلخ همواره در کانون توجه محققان، و از مراکز سیاسی، تجاری و اقتصادی و توقفگاهی مهم در جاده ابریشم بوده است. زبان بلخی از زبان‌های ایرانی میانه شرقی است و اسناد به‌دست‌آمده به این زبان حاوی اطلاعات دقیق از اوضاع و احوال دینی، اجتماعی، و اقتصادی مردمان این ناحیه است. در این مقاله، که بر اساس اسناد حقوقی و اقتصادی نوشته شده، بر آنیم تا به نظام دینی و یادکردهای ایزدان این ناحیه بپردازیم و مشخص کنیم که این ایزدان چه رابطه‌ای با یکدیگر داشته‌اند. همچنین، می‌کوشیم نشان دهیم که آیا نظام باوری و اعتقادی آنها تأثیری بر نظام اقتصادی و حقوقی‌شان داشته است یا خیر؛ و آیا ایزدان پرستش‌شده در این اسناد با باورهای راست‌کیشانه زرتشتی مطابقت دارد یا خیر. روش این مقاله توصیفی‌تحلیلی و با استفاده از اسناد حقوقی و اقتصادی بلخی (از سده چهارم تا هشتم میلادی) است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Memorials of Balkhī Gods Based on Legal and Economic Documents

نویسندگان [English]

  • sayyed saeid reza montazeri 1
  • amir emadaldin sadri 2
1 Assistant Professor, Department of Religions and Mysticism, Fārābī Campus, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD Graduate in Ancient Culture and Languages, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Balkh has always been the focus of researchers, and one of the political, commercial and economic centers and an important stop on the Silk Road. Balkhi is one of the Middle Eastern Iranian languages ​​and the documents obtained in this language contain precise information about the religious, social, and economic conditions of the people of this region. In this article, which is written on the basis of legal and economic documents, we intend to deal with the religious system and the memorials of the gods of this area and determine what relationship these gods had with each other. We also try to show whether their belief system has had an impact on their economic and legal system; and whether the deity worshiped in these documents correspond to the orthodox beliefs of Zoroastrianism. The method of this article is descriptive-analytical using Balkhi legal and economic documents (from the fourth to the eighth century AD).

کلیدواژه‌ها [English]

  • economic documents
  • Legal Documents
  • Balkh
  • Balkhi Language
  • Gods
بغدادی، ابومنصور (1408). الفرق بین الفرق، تحقیق: محمد محیی‌الدین عبدالحمید، بیروت: بی‌نا.
حموی، یاقوت (1965). معجم البلدان، المجلد الثانی، تحقیق: ووستنفلد، طهران: اسدی.
سیمزویلیامز، نیکلاس (1379). «رمززدایی از زبان بلخی: پرتوی تازه بر افغانستان باستان»، ترجمه: محمود جعفری دهقی، در: زبان‌شناسی، س15، ش2، ص83-107.
مارکوارت، ژوزف (1368). وهرود و ارنگ، ترجمه با اضافات: داود منشی‌زاده، تهران: موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
Azarpay, G. (1967). "Nana, the Sumero-Akkadian Goddess of Transoxiana", in: Journal of the American Oriental Society, 96: 536-42.
Gershevitch, I. (1954). Avestan Hymn to Mithra, London: Cambridge University.
Grenet, F. (1984). "Notes sur le Panthéon Iranien des Kouchans", in: Studia Iranica, 13: 253-261.
Grenet, G.; Marshak, B. (2001). "Une Nouvelle Peinture Murale Sogdienne dans le Temple de Džartepa II", in: Studia Iranica, 30: 45-66.
Livshits, V. (1962).Yuridiceskie Dokumenty i Pisma, Sogdiiskie Dokumenty c Gory Mug 2, Moskva.
Markwart, J. (1938). Wehrot und Arang, Leiden: E. J. Brill
Montazeri, S. S. R.; Sadri, A. E. (2016). "An Investigation into the Pantheon in Bactrian Economic Documents", in: Religious Inquiries, 5 (9): 95-104.
Panaino, A. (1995). Tištrya II: the Iranian Myth of the Star Sirius, Roma: Instituto Italiano per Il Medio ed Estremo Oriente.
Sims-Williams, N. (2000). Bactrian Documents from Northern Afghanistan I: Legal and Economic Documents, Oxford (=BD1).
Sims-Williams, N. (2001). "Bactrian Legal Documents from 7th-8th Century Guzgan", in: Bulletin of the Asia Institute, 15: 9-29.
Sims-Williams, N. (2007). Bactrian Documents from Northern Afghanistan II: Letters and Buddhist Texts, London (=BD2).
Sims-Williams, N. (2010). Bactrian Personal Names (Iranisches Personennamenbuch, Band II Faszikel 7), Wien.
Sims-Williams, N.; Cribb, Joe (1996). "A New Bactrian Inscription of Kanishka the Great", in: Silk Road Art and Archeology, 4: 75-142.
Sims-Williams, N.; de Blois, F. (2005). "The Bactrian Calendar: New Material and New Suggestions", in: D. Weber (ed.), Languages of Iran: Past and Present, Wiesbaden, pp. 185-196.
Staviskij, B. JA. (1986). La Bactriane sous les Kushans, Traduite du Russe par P. Bernard- M. Budra- F. Grenet- P. Leriche, Paris: Librairie d'Amérique et d'Orient.