بررسی نظریه تأثیرپذیری قرآن از ابیونیان در اعتقاد به تحریف بایبل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مطالعات قرآنی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

دسته‌ای از قرآن‌پژوهان غربی که معتقدند قرآن قائل به تحریف تورات و انجیل است، در توجیه منشأ این تحریف‌باوری به وجود فرقه‌ای یهودی‌مسیحی موسوم به ابیونیان در دوران پیشااسلامی استناد می‌کنند که به زعم آنان معتقد به تحریف تورات و/یا انجیل بوده‌اند. این مقاله با کنارگذاشتن صغرای استدلال، یعنی اعتقاد قرآن به تحریف تورات و انجیل، به کبرا و نتیجۀ آن می‌پردازد و با بررسی کهن‌ترین منابع تاریخی دربارۀ ابیونیان مشخص می‌کند که تحریف‌باوری ابیونیان موضوعی اثبات‌نشده است؛ اما حتی اگر بر اساس منابع غیرمعتبر، ابیونیان را تحریف‌باور بدانیم، انگیزه‌های آنها در این اعتقاد چنان در تضاد با دستگاه اعتقادی قرآن است که به هیچ وجه نمی‌توان قرآن را در چنین اعتقادی میراث‌برِ آنان دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Consideration of the Theory of the Qur’an’s Influence from Ebionites in its Belief in the Distortion of the Bible

نویسنده [English]

  • Mohammad Ali Tabatabaee (Mehrdad)
Assistant professor, Department of Quranic Studies, Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

A group of Western Quranic researchers, who maintain that the Qur’an believes in the distortion of the Torah and the Gospel, have sought to accounted for the Quranic belief in distortion by an appeal to the existence of a Jewish-Christian sect, known as Ebionites, in the pre-Islamic era. In their view, this sect believed in the distortion of the Torah and/or the Gospel. In this paper, I sidestep the minor premise of the argument, that is, the Quranic belief in the distortion of the Torah and the Gospel, and concern myself with its major premise and the conclusion. With a survey of the earliest historical sources about Ebionites, I show that there is no reliable evidence that Ebionites believed in the distortion of the Bible. Even if we trust unreliable sources and admit that they did, then their motivations for the belief in distortion are in conflict with the Quranic belief system such that the Qur’an cannot plausibly be said to have inherited the Ebionite belief in this regard.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Distortion
  • the Torah
  • the Gospel
  • the Qur'an
  • Ebionites
  • Christians

منابع

احمدی، محمدحسن (1393). مسئله‌شناسی تحریف، قم: انتشارات دانشکدۀ اصول‌الدین.

توفیقی، حسین (1395). تفسیر پنج موضوع قرآنی، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.

سلامی، احمد؛ ایازی، سید محمدعلی (1397). «مقصود از تورات و انجیل در قرآن»، در: پژوهش‌های قرآنی، ش86، ص76-101.

طباطبایی، محمدعلی؛ مهدوی راد، محمدعلی (1395). «تاریخ انگاره تحریف بایبل در دوران پیشااسلامی»، در: پژوهش‌های ادیانی، ش7، ص9-28.

طباطبایی، محمدعلی (1396). بررسی زمینه‌های تاریخی اعتقاد به تحریف تورات و انجیل در میان مسلمانان نخستین، رسالۀ دکتری علوم قرآن و حدیث، استاد راهنما: محمدعلی مهدوی راد، قم: پردیس فارابی دانشگاه تهران.

طباطبایی، محمدعلی (1397 الف). «سیر تاریخی پژوهش‌های غربی دربارۀ انگارۀ اسلامی تحریف بایبل»، در: مطالعات تطبیقی قرآن کریم و متون مقدس، ش1، ص 49-82.

طباطبایی، محمدعلی (1397 ب). «دین‌پژوهی ایرانی و مشکل معادل‌گزینی: پیشنهاد معادل‌هایی پارسی برای چند اصطلاح کلیدی»، در: آینه پژوهش، ش173، ص33-46.

فاریاب، محمدحسین (1388). «تحریف تورات و انجیل از دیدگاه قرآن»، در: معرفت، ش143، ص137-153.

مسعودی، فروغ؛ صادق‌نیا، مهراب (1396). «الهامی‌بودن تورات به روایت قرآن کریم و سنت دینی یهود»، در: پژوهش‌های ادیانی، ش10، ص25-40.

نامور مطلق، بهمن (1386). «ترامتنیت: مطالعۀ روابط یک متن با دیگر متن‌ها»، در: پژوهش‌نامۀ علوم انسانی، ش56، ص83-98.

Burton, John (1992). “The Corruption of the Scriptures,” in: Occasional Papers of the School of Abbasid Studies 4, pp. 95-106.

Di Matteo, Ignazio (1992). “Il tahrif od alterazione della Bibbia second I musulmani,” in: Bessarione (Rome) 38, pp. 64-111; 233-260.

Ehrman, Bart (2003a). Lost Scriptures, Books That Did Not Make It into The New Testament, Oxford: Oxford University Press.

Ehrman, Bart (2003b). Lost Christianities, the Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew, Oxford: Oxford University Press.

Finley, Gregory C. (2009). The Ebionites and “Jewish Christianity”: Examining Heresy and the Attitudes of Church Fathers, Ph.D. dissertation, The Catholic University of America, Washington, D.C.

Häkkinen, Sakari (2005). “Ebionites”, in A. Marjanen & P. Luomanen (eds.), A Companion to Second-Century Christian “Heretics”, Leiden: Brill.

Kohlberg, Etan; Amir-Moezzi, Mohammad Ali (2009). Revelation and Falsification: the Kitāb al-qirāʾāt of Aḥmad b. Muḥammad al-Sayyārī, Leiden: Brill.

Lazarus-Yafeh, Hava (1992). Intertwined Worlds: Medieval Islam and Bible Criticism, Princetion, NJ: Princeton University Press.

Muir, William (1850). The Testimony Borne by the Coran to the Jewish and Christian Scriptures, 2nd ed, Allahabad. [London, 1885].

Nickel, Gordon (2011). Narratives of Tampering in the Earliest Commentaries on the Qur’ān (History of Christian-Muslim Relations, vol. 13), Brill: Leiden.

Reynolds, Gabriel Said (2010). “On the Qurʾānic Accusation of Scriptural Falsification (taḥrīf) and Christian Anti-Jewish Polemic,” in: Journal of the American Oriental Society 130, pp. 189–202.

Schoeps, Hans-Joachim (1968). Jewish Christianity: Factional Disputes in the Early Church, translated by Douglas R. A. Hare, Philadelphia: Fortress Press.

Wansbrough, John (1978). The Sectarian Milieu: Content and Composition of Islamic Salvation History, Oxford: Oxford University Press.

Watt, W. Montgomery (1955-6). “The Early Development of the Muslim Attitude to the Bible,” in: Transactions of the Glasgow University Oriental Society 16, pp. 50-62.

Wessel, W.W. (1982). “Ebionites” in: Geoffrey W. Bromiley (ed.), The International Standard Bible Encyclopedia, fully revised, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, Vol. 2, pp. 9-10.

Wilken, Robert L. (2005). “Ebionites”, in: Lindsay Jones (ed.), Encyclopedia of Religion, 2nd edition, Thomson Gale, vol. 4, pp. 2595-6.