روزه‌های مانویان؛ گونه‌ها، شمار، زمان و چرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ادیان شرق، گرایش ادیان ایرانی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 استادیار گروه ادیان شرق، دانشکده ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

10.22034/jrr.2022.325237.1978

چکیده

روزه از واجبات اصلی جامعه مانوی به شمار می‌رود. علاوه بر روزه‌های یک‌روزه، مانویان شماری روزه دوروزه نیز داشتند؛ دو روز روزه متوالی بدون اینکه در میان آن افطار کنند. پرسش اصلی پژوهش حاضر، زمان دوروزه‌ها است؛ از آنجا که زمان روزه‌های مانوی با شاخص صورت‌های فلکی در گاه‌شماری‌های خورشیدی‌مَهی بابِلی بیان شده، برای تعیین امروزین آن، نیاز به استخراجی نجومی در بازه‌ای حدوداً 1700 ساله است. این نوشته بر آن است تا با تکیه بر داده‌های کتاب‌خانه‌ای و با رویکرد تحلیلی‌انتقادی، نخست شمار روزه‌های عادی مانویان در طول هفته، ماه و سال را از منابع معتبر مانوی به روشی تطبیقی بازخوانی کرده، سپس با استفاده از نرم‌افزارهای نجومی مدرن، تاریخ دقیق دوروزه‌ها را استخراج کند؛ از آنجا که تعداد چشمگیری از پژوهشگران، تأثیر مسیحیت بر مانویت را آشکار دانسته و ریشه‌های بنیادین کیش مانی را در فرقه‌های پُرشمار مسیحی آن زمان جست‌وجو می‌کنند، با کمک گاه‌شماری دینی مسیحیان در عصر حیات مانی، دلیل روزه‌داری مانویان در آن زمانِ استخراج‌شده نجومی نیز روشن می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد روز 25 دسامبر یا همان میلاد مسیح، کانونی‌ترین زمان دوروزه مانویان بوده و سایر مسائل مرتبط با روزه‌های مانویان با توجه به این مناسبت معنادار می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Fasts of the Manichaeans: Species, Number, Time, and Reason

نویسندگان [English]

  • Hadi Valipour 1
  • Mohammad Shokri- Foumeshi 2
1 PhD Student in Oriental Religions, Iranian Religions, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Oriental Religions, Faculty of Religions, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده [English]

Fasting is one of the main obligations of Manawi society. In addition to one-day fasts, a number of Manichaeans also had two-day fasts; fasting two consecutive days without breaking in between. The main question of the current research is the duration of the two-day fasts. Since the time of the Manichaean fasts is stated with the index of constellations in the Babylonian solar-lunar chronologies, an astronomical extraction is needed in a period of about 1700 years to determine the current time of the fasts. Using a comparative method, this article seeks to examine the number of normal days of the Manichaeans in a week, month, and year based on the library sources with a critical analytical approach. Then, using modern astronomical software, it extracts the exact duration of two-day fasts. A significant number of researchers believe that the influence of Christianity on Manoism is clear, and they search for the fundamental roots of the Mani religion in the numerous Christian sects of that time. Therefore, with the help of the religious chronology of Christians in the era of Mani's life, the reason for the fasting of the Manichaeans in that astronomically extracted time is also clarified. The results of the research show that December 25, which is the birth of Christ, is the most focal time of the two-day fasts of the Manichaeans, and other issues related to the fasts of the Manichaeans become meaningful with regard to this occasion.
.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Manichaean Religion
  • Yamki Fasting
  • Solar-lunar Chronology
  • Astronomical Extraction
  • Religious Chronology of Christians
ابن الجوزی، جمال الدین أبو الفرج عبد الرحمن بن علی بن محمد (2001). تلبیس إبلیس، بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر، الطبعة الأولی.
ابن القیّم الجوزیة، ابی عبد الله محمد بن ابی بکر (1975). إغاثة اللهفان من مصاید الشیطان، بیروت: دار المعرفة، الطبعة الثانیة.
ابن الندیم، محمد بن إسحاق (1997). الفهرست، بیروت: دار المعرفة.
ابن الندیم، محمد بن إسحاق (1381). الفهرست، ترجمه: محمدرضا تجدد، تهران: اساطیر.
اسماعیل‌پور مطلق، ابوالقاسم (1398). اسطوره آفرینش در کیش مانوی، ویراسته: محمد شکری ‌فومشی، تهران: چشمه، ویراست سوم.
بیرونی، ابوریحان محمد بن احمد (1380). الآثار الباقیة عن القرون الخالیة، تحقیق: پرویز اذکایی، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
بیرونی، ابوریحان محمد بن احمد (1386). آثار الباقیة، ترجمه: اکبر داناسرشت، تهران: امیرکبیر، چاپ پنجم.
بهار، مهرداد؛ اسماعیل‌پور مطلق، ابوالقاسم (1394). ادبیات مانوی، تهران: کارنامه.
تاردیو، میشل (1400). کیش مانوی، ترجمه: محمد شکری فومشی و ایرج جمشیدی، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
تقی‌زاده، سید حسن (1335). مانی و دین او، تهران: انجمن ایران‌شناسی.
شروو، پرادز آکتور (1399). عناصر ایرانی در کیش مانوی، ترجمه: محمد شکری‌ فومشی، ویراسته: اکرم دژهوست‌گنک، تهران: طهوری، چاپ سوم.
Collinge, W. J. (2012). Historical Dictionary of Catholicism, Lanham, Maryland, U.S.A.: Scarecrow Press, (https://b2n.ir/h60110).
Durkin-Meisterernst, D (2004). Dictionary of Manichaean Texts: Middle Persian and Parthian, Turnhout: Berpol.
Henning, W. B. (1945). “The Manichaean Fasts,” JRAS, pp. 146-164; repr. in selected papers, Acta Iranica VI, Leiden, 1977, pp. 205-223.
Gardner, I. (1995). The Kephalaia of the Teacher: The Edited Coptic Manichaean Texts in Translation and Commentary, Leiden.
Holweck, F. (1910).Immaculate Conception”, In: The Catholic Encyclopedia, New York: Robert Appleton Company. 
New World Encyclopedia Contributors, "Ash Wednesday," in: New World Encyclopedia, https://b2n.ir/n43619.
Nixon, V. (2004). Mary's Mother: Saint Anne in Late Medieval Europe, University Park: The University of Pennsylvania Press, (https://b2n.ir/t97300).
Urban, Sean E.; Seidelmann, P. Kenneth (eds.) (2012). Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac, University Science Books, (https://b2n.ir/w52742).
Sheed, F. J. (2013). Theology for Beginners, Angelico Press; Illustrated editión, (https://b2n.ir/h60110).
Sundermann, W. (2012). “Festivals ii. Manichean”, in: Encyclopaedia Iranica, Vol. IX, Fasc. 5, pp. 546-550 [Last Updated: January 26, 2012], (available at: www.iranicaonline.org).