پژوهش های ادیانی

پژوهش های ادیانی

بررسی مقایسه‌ای وسواس‌های طهارت و عبادت در یهود و تشیع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رویا هذبی 1
علیرضا ابراهیم 2
طاهره حاج ابراهیمی 3
1 دانشجوی دکتری گروه ادیان و عرفان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
2 استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران
3 دانشیار گروه ادیان و عرفان، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jrr.2024.354317.2055
چکیده
تردید یکی از ویژگی‌های اندیشۀ انسان و عارضه‌ای شناختی است که از نبود آگاهی سرچشمه می‌گیرد و در صورت تداوم، می‌تواند به ایجاد اضطراب و رفتار وسواسی بینجامد. امور دینی در سرشت خویش «رازآمیز» به شمار می‌روند؛ بر همین اساس همواره در معرض تردید، تولید اضطراب و مستعد وسواس هستند. این پژوهش که با روش تحلیلی - تطبیقی انجام گرفته است، در مقام مقایسه نشان می‌دهد که وسواس دینداران در یهود و تشیع تا اندازه‌ای مرهون «رازآمیز»‌بودن امور مقدس است و تا حدی نیز از تفاسیر اضطراب‌انگیز برخی دین‌یاران بر متون مقدس سرچشمه می‌گیرد. از دیدگاه درون‌دینی، القائات شیطانی هم در ایجاد وسواس سهیم هستند و می‌توانند رفتارهایی ناهنجار را در پاک‌کردن بدن از خون و دفعیات یا خواندن نیایش باعث شوند. درمان وسواس به شیوه‌هایی چون تغییر نگرش فرد مبتلا به امور مقدس، تصحیح و تلطیف تفاسیر اضطراب‌انگیز از متون مقدس و آگاهی‌بخشی در مورد نقش شیاطین صورت می‌گیرد؛ البته استفاده از روش‌های شبه‌دینی (طب سنتی) یا مراجعه به مراکز روان‌درمانی نیز مرسوم است.
کلیدواژه‌ها
شکیات
تردید دینی
وسواس
یهود و تشیع
احکام نماز
احکام طهارت
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of Purity and Worship Obsessions in Judaism and Shiism

نویسندگان English

Roya Hazbi 1
Alireza Ebrahim 2
Tahereh Haj Ebrahimi 3
1 PhD student, Department of Religions and Mysticism, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Religions and Mysticism, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Religions and Mysticism, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

Doubt is a feature of human thought and a cognitive phenomenon that arises from a lack of knowledge. When persistent, it can lead to anxiety and obsessive behaviors. Religious matters, by their very nature, are considered "mysterious" and are therefore susceptible to doubt, anxiety, and obsessive tendencies. This analytical-comparative study demonstrates that religious obsessions among adherents of Judaism and Shiism are, to some extent, rooted in the "mystical" nature of sacred matters and, to some degree, originate from anxiety-inducing interpretations of sacred texts by certain religious authorities. From an internal religious perspective, satanic insinuations also contribute to obsessive tendencies, potentially resulting in compulsive behaviors related to cleansing the body of blood and excretions or performing prayers. Treating religious obsessions involves approaches such as altering the afflicted individual's perception of sacred matters, refining and moderating anxiety-inducing interpretations of religious texts, and raising awareness about the role of satanic influences. Other kinds of treatment include pseudo-religious methods (such as traditional medicine) or professional psychological therapy.

کلیدواژه‌ها English

Religious doubt
ritual scrupulosity
obsession
Judaism and Shi’ism
prayer rulings
purity rulings
قرآن کریم
کتاب مقدس عبری
آل‌عصفور، حسین بن محمد. (1379 هـ.ش). سداد العباد و رشاد العباد. قم: انتشارات محلاتی.
آل مصطفی، فاطمه. (1399 هـ.ش). مدخل «ابن‌بِکْلارِش»، در: دانشنامه جهان اسلام، تهران: دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.
اخوینی، ربیع ابن احمد. (1389 هـ.ش). هدایة ‌المتعلمین. تحشیه و مقابله با نسخ دیگر: جلال متینی. تدوین کتاب الکترونیک، بازنویسی و تصاویر: حسین حاتمی. دانشگاه علوم پزشکی.
اسحاق بن سلیمان اسراییلی، مالیخولیا. ( 1977 م). بستان الاطبا و روضه الاطبا. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
__________. (1977 م). الاغذیه و الادویه. بیروت: مؤسسه عزالدین.
اشتاین سالتز، آدین. (1393 هـ.ش). سیری در تلمود. ترجمه: باقر طالبی دارابی. قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
النوری الطبرسی، میرزاحسین. (1360 هـ.ش). مستدرک‌ الوسایل و مستنبط‌ المسائل. قم: مؤسسه آل‌البیت (ع).
الیاده، میرچا. (1375 هـ.ش). دین‌پژوهی. ترجمه: بهاءالدین خرمشاهی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
انجمن کلیمیان، «جایگاه شیطان و آفرینش او در فرهنگ یهود به چه صورت است؟»، در:
 iran@  iranjewish.co
توکلی، سامان؛ و حبیب‌الله قاسم‌زاده. (1385 هـ.ش). «نظریه‌ها و درمان‌های شناختی - رفتاری وسواس». تازه‌های علوم شناختی. س 8، ش 1.
پورهادی، زینب. (1390 هـ.ش). «بررسی تطبیقی شیطان از دیدگاه قرآن و عهدین». پایان‌نامه ارشد دانشگاه اراک.
پورنامداریان، تقی؛ و دیگران. (1392 هـ.ش). «مقایسه تحلیلی مبدا و مقصد روح در آیین زرتشت و یهود با سه اثر از عارفان مسلمان (اللمع فی‌التصوف، شرح‌التعرف لمذهب‌التصوف، کشف‌المحجوب)». پژوهش‌های ادب عرفانی(گوهر گویا). س 7. ش1. پیاپی 24. ص 1 - 26.
جرجانی، اسماعیل. (1383 هـ.ش). اصول و مبانی نظری طب سنتی. تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی.
جوادی آملی، عبدالله. (1400 هـ.ش). توضیح المسائل، همراه با استفتائات. قم: نشر اسراء.
حسن زاده‌آملی، حسن. (1378 هـ.ش). شرح‌العیون فی شرح‌ العیون. قم: بوستان کتاب.
حکیم، سیدمحمدتقی طباطبایی. (1394 هـ.ش). الاصول العامه للفقه المقارن. قم: مجمع جهانی تقریب مذاهب.
خمینی، سیدروح‌الله. (1393 هـ.ش). طهارت. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خوش‌بین، سهراب. (1389 هـ.ش). یکصد گیاه معجزه‌گر (درمان طبیعی). تهران: فردوس.
دلرحیم، رحمن. (1379 هـ.ش). نماز. تهران: انجمن کلیمیان.
شبر، عبدالله. (1374 هـ.ش). اخلاق. قم: هجرت.
شیخ صدوق. محمد بن علی [بی‌تا]. من لا یحضره الفقیه. تهران: مؤسسة النشر الاسلامی.
شیخ طوسی. محمد بن حسن [بی‌تا]. تهذیب. دانلود کتب شیعه.
شیرازی، میرزا محمد‌تقی. (1285 هـ). تسهیل‌العلاج و رساله حافظ‌الصحه. قم: مؤسسه احیای طب طبیعی.
صدر، محمدباقر. (1379 هـ.ش). المعالم الجدیده للاصول. قم: مرکز الابحاث و الدرسات التخصیصه للشهید الصدر.
طب‌الرضا. ترجمه: نصیرالدین امیر صادقی. مشهد: آستان قدس رضوی، مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل‌البیت (ع).
طباطبایی، سیدمحمد‌حسین. [بی‌تا]. تفسیر المیزان. ترجمه: سید محمد‌باقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسی، ابوعلی فضل بن الحسن. (1408 هـ). مجمع البیان. مصحح: هاشم رسولی. بیروت: دار المعرفه.
فیض‌کاشانی، محمد بن شاه مرتضی. (1372 هـ.ش). راه روشن. مشهد: آستان قدس رضوی.
قجاوند، مهدی؛ و سیدصدرالدین طاهری. (1393 هـ.ش). «جسم‌انگاری متکلمان درباره نفس، از قرن سوم تا هفتم هجری». انسان‌پژوهی دینی. ش 31. ص 125 - 145.
قرشی، سیدعلی‌اکبر. (1371 هـ.ش). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
قمی، عباس. (1389 هـ.ش). اخلاق و آداب. قم: نور مطاف.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1375هـ.ش). اصول کافی. ترجمه: محمد‌باقر کمره‌ای. تهران: اسوه.
مامقانی، عبدالله. (1388 هـ.ش). سراج الشیعه در آداب‌الشریعت. قم: رسالت یعقوبی.
مظاهری، حسین. (1383 هـ.ش). کاوشی نو در اخلاق اسلامی و شئون حکمت عملی. تهران: ذکر.
__________. (1383 هـ.ش). جهاد با نفس. قم: فدک فاطمی.
ملکی تبریزی، جواد بن شفیع. (1372 هـ.ش). اسرار الصلوه. تهران: پیام آزادی.
نجفی، محمدحسن. (1362 هـ.ش). جواهر الکلام. ترجمه: عباس قوچانی. تهران: دایرة‌المعارف فقه اسلامی.
نراقی، احمد بن محمدمهدی. (1378 هـ.ش). معراج السعاده. قم: هجرت.
Bempord, J, Soul: Jewish concept, 1987, Encyclopedia of Religion, M.Eliade, New York, London.
Cohen, Abraham, Everymans Talmud, 1949, Digital Library of India, 2015, Delhi University Library.
Cohen, Shaye J. D., From the Maccabees to the Mishnah, 1987, The Westminester Press Philadelphia.
Greenberg, David, and Gaby Shefler, Obsessive compulsive disorder in ultra-orthodox Jewish patients: A comparison of religious and non-religious symptoms, 2002, The British psychological Society, 75, pp123-130.
Greenberg, David, and Gaby Shefler, Ultra-Orthodox Rabbinic Responses to Religious Obsessive-Compulsive Disorder, Isr,J psychiatry Relat sci, vol. 45, No. 3,  2008.
Greenberg D, Witztum E., The influence of cultural factors on obsessive compulsive disorder: religious symptoms in a religious society. Isr psychiatry Relat Sci. 1994.
Kosofsky, Scott-Martin, The Book of Customs A Complete Handbook for The Jewish Year, inspired by the Yiddish Minhogimbukh, venic, 1593, with a foreword by Rabbi Lawrence Kushner, Harper Collins e-books. 
Navas, Carmen Caballero, Medicine among medieval Jews: The science, the art, and the practice, 2010, researchgate.net/publication,Proof.
Otto, Rudolf, The Idea of The Holy, 1952, Translateh by John W. Harvey, Oxford University Press London.
Satlaw, Michael L., Creating Judaism History, Tradition, Practice, 2006, Columbia University Press, New York.
Talmud, mas. Nida 1a (Talmoud- Schottenstein English Travel Edition, 61A), Artscroll publications, 2012.