پژوهش های ادیانی

پژوهش های ادیانی

بررسی اولوهیت آتش در دین زردشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید سعیدرضا منتظری 1
رقیه ایرندگانی 2
مصطفی فرهودی 3
1 دانشیار گروه ادیان و عرفان، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
2 دانش آموخته دکتری رشته ادیان و عرفان گرایش ادیان ایران باستان
3 استادیار گروه ادیان شرق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
10.22034/jrr.2025.459648.2183
چکیده
دیانت زردشتی که دینِ باستانیِ اقوامِ ایرانی است، علاوه بر توجه به شریعت و تأکید بر مناسک، از ساحتی اشراقی و باطنی نیز برخوردار است. بهدینان، نامی است که پیروان این دین بر خود نهاده‌اند؛ بر طبق سنت و آموزه‌هایشان که آن را منبعث از پیام‌آورشان می‌دانند، خویشتن را ملزم به اجرای آداب دینی و آیینی، به‌ویژه آداب نیایشی می‌دانند که انجام آن به‌صورت فُرادی و جمعی در برابر منبعی نَیِّر، برگزار می‌شود و آن توجه به این کانونِ نوری است که در زمین آتش را به‌عنوان نماینده و قبله آن برگزیده‌اند. انگیزه توجه و تأکید زردشتیان به‌ویژه در هنگام نیایش به‌سوی فروغِ آتش، هدف اصلی این پژوهش است. پرسش اصلی این نوشتار این است که آیا زردشتیان را می‌بایست آتش‌پرستان نامید، یا اینکه آنان، در کانون‌های نور به‌ویژه آتشِ مُطهَّر، شراره‌هایی از جلوه‌های الوهی پروردگار را مشاهده کرده‌اند؟
کلیدواژه‌ها
الوهیت
آتش
بهدینان
دین زردشتی
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the Divinity of Fire in Zoroastrianism

نویسندگان English

Seyed Saeid Reza Montazeri 1
Roqayeh Irandegani 2
Mustafa Farhoudi 3
1 Associate Professor, Department of Religions and Mysticism, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran
2 PhD Graduate in Religions and Mysticism, specialization in Ancient Iranian Religions
3 Assistant Professor, Department of Eastern Religions, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده English

Zoroastrianism, the ancient religion of the Iranian peoples, in addition to its attention to religious law and emphasis on ritual practices, also possesses an illuminative and esoteric dimension. Behdinans is the name by which the followers of this religion identify themselves. According to their traditions and teachings, which they regard as deriving from their messenger, they consider themselves obligated to observe religious and ritual practices, particularly acts of worship and prayer, which are performed individually or collectively before a luminous source. This involves turning their attention toward this luminous center, for which fire has been chosen on earth as its representative and qibla. The motivation underlying the Zoroastrians’ attention to and emphasis on the radiance of fire, particularly during prayer, is the primary subject of this study. The central question of this article is whether Zoroastrians should be regarded as fire worshippers, or whether, in these centers of light, particularly in the sacred fire, they have perceived sparks of the divine manifestations of God.

کلیدواژه‌ها English

divinity
fire
Behdinans
Zoroastrianism
قرآن کریم، سوره طه/12.
عهدین، (2002 م)؛ چاپ سوم؛ تهران: انتشارات ایلام.
آموزگار، ژاله (1389 ش)؛ تاریخ ادبیات فارسی؛ تهران: انتشارات سخن.
آموزگار، ژاله(1398 ش)؛ مقالات احمد تفضلی؛ چاپ دوم؛ تهران: انتشارات توس.
ابوالقاسمی، محسن (1383 ش)؛ دین‌ها و کیش‌های ایرانیان در دوران باستان به روایت شهرستانی؛ تهران: انتشارات هیرمند.
 اوشیدری، جهانگیر (1394 ش)؛ دانشنامه مزدیسنا؛ تهران: انتشارات جهانگیر اوشیدری.
 اوشیدری، جهانگیر (1379 ش)؛ نور، آتش، آتشکده در آیین زرتشت؛ تهران: انتشارات مرکز.
 ایونس، ورونیکا (1373 ش)؛ اساطیر هند؛ ترجمه: باجلان فرخی؛ تهران: انتشارات اساطیر.
 بختورتاش، نصرالله (1386 ش)؛ نشان رازآمیز؛ چاپ اول؛ تهران: انتشارات آرتامیس.
 بویس، مری (1381 ش)؛ تاریخ کیش زرتشت، ج 1؛ ترجمه: همایون صنعتی زاده؛ تهران: انتشارات گستره.
 بویس، مری (1386 ش)؛ آیین زرتشت کهن روزگار و قدرت ماندگارش؛ ترجمه: ابوالحسن تهامی؛ تهران: انتشارات نگاه.
 بویس، مری (1393 ش)؛ کانون دین زرتشتی در ایران؛ ترجمه: حسین ابراهیمیان؛ تهران: انتشارات توس.
پرون، استیون (1381 ش)؛ اساطیر رُم؛ ترجمه: باجلان فرخی؛ تهران: انتشارات اساطیر.
 پورداود، ابراهیم (1380 ش)؛ یسنا؛ چاپ اول؛ تهران: انتشارات اساطیر.
پورداود، ابراهیم (1378 ش)؛ خرده اوستا؛ چاپ پنجم؛ تهران: انتشارات اساطیر.
دادگی، فرنبغ (1380 ش)؛ بندهش؛ ترجمه: مهرداد بهار؛ چاپ دوم. تهران: انتشارات توس.
دوستخواه، جلیل (1377 ش)؛ تعلیقات اوستا؛ تهران: انتشارات مروارید.
راشد محصل، محمد تقی (1369 ش)؛ نجات بخشی در ادیان؛ تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
رجبی، پرویز (1380 ش)؛ هزاره‌های گمشده، ج 1؛ چاپ اول، تهران: انتشارات توس.
رضی، هاشم (1379 ش)؛ حکمت خسروانی؛ چاپ دوم؛ تهران: انتشارات بهجت.
روح‌الامینی، محمود (1383 ش)؛ آیین‌ها و جشن‌های کهن د ایران امروز؛ چاپ سوم؛ تهران انتشارات آگاه.
ژیران و دیگران، ف، گ، لاکوئه (1386 ش)؛ اساطیر آشور و بابل؛ ترجمه: ابوالقاسم اسماعیل‌پور؛ تهران: انتشارات کاروان.
صالحی علامه، مانی (1388 ش)؛ اساطیر جهان (چین: کشمکش و نبرد قدرت)(ژاپن: فرقه‌ها و شعائر آیینی)؛ تهران: انتشارات مهاجر.
طبری، عمادالدین (1356 ش)؛ تفسیر پهلوی، به کوشش حبیب یغمایی؛ تهران: انتشارات توس.
عفیفی، رحیم (1383 ش)؛ اساطیر و فرهنگ ایران؛ چاپ دوم؛ تهران: انتشارات توس.
فریزر، جیمز جورج (1387 ش)؛ شاخه زرین؛ ترجمه: کاظم فیروزمند؛ چاپ پنجم؛ تهران: انتشارات آگاه.
کریستی، آنتونی (1384 ش)؛ اساطیر چین؛ ترجمه: محمدرضا باجلان فرخی؛ چاپ دوم؛ تهران: انتشارات اساطیر.
مزداپور و همکاران، کتایون (1395 ش)؛ ادیان و مذاهب در ایان باستان؛ تهران: انتشارات سمت.
مک کال، هنریت (1375 ش)؛ اسطوره‌های بین‌النهرین؛ ترجمه: عباس مخبر؛ تهران: انتشارات مرکز.
وحیدی، رستم (1381 ش)؛ یسنای 62 نیایش آتش در دین زردشتی؛ چاپ اول پاییز؛ انتشارات فروهر.
وایت، آن تری (1369 ش)؛ آدمیان نخستین؛ ترجمه فریدون بدره ای، چاپ اول؛ تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
همیلتون، ادیت (1376 ش)؛ سیری در اساطیر یونان و روم؛ ترجمه: عبدالحسین شریفیان؛ تهران: انتشارات اساطیر.
نیکنام، کوروش (1394 ش)؛ یادگار دیرین: آیین‌ها، مراسم و باورهای مذهبی-سنتی زرتشتیان ایران؛ تهران: انتشارات فروهر.
 
 Boyce,Mary, ON THE ZOROASTERIAN TEMPLE CULT OF FIRE",Journal of the American Oriental Society vol.95,no.3,1975.
Stausberg, Michael, and Yuhan Sohrab-Din shaw Vevaina, THE WILEY BLACK WELL COMPANION TO ZOROASTRIANISM', the atrium, southern gate, chichester west Sussex 2015.