شکل‌گیری مدارای دینی در مسیحیت در مقایسه با اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه ادیان ابراهیمی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

چکیده

امروزه و در تفکر مدرن، موضوع مدارا با شاخه‌های مختلفی چون مدارای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی به ضرورتی اساسی و اصلی پذیرفته‌شده در فرهنگ جهانی تبدیل شده و فراتر از آن، به موضوع آزادی‌های دینی‌اجتماعی و کثرت‌گرایی توجه بسیار شده است. با توجه به اینکه جامعه غربی و مسیحی در طول تاریخ و به شهادت بسیاری، اهل مُدارا نبوده است، پرسش این است که: این اندیشه چگونه به فرهنگ مسیحی در غرب راه یافت؟ آیا ریشه‌های دینی و اجتماعی داشت که فراموش شده بود یا آنکه عناصر فرهنگی و الزامات زمانه در زمانی خاص این گفتمان را ضروری کرد؟ واقعیت آن است که به‌رغم نکاتی مثبت در باب مدارای دینی در سیره و سخنان رهبران اولیه مسیحیت، این تغییر، نه خودخواسته و جوشیده از متن و مبانی دین و سنت کلیسا بود و نه به سنتی مستمر انجامید، بلکه پذیرش آن در دوره متأخر از سرِ ناچاری و به دلیل ضعف کلیسا و نیز مصالح سیاسی و منافع اقتصادی و دیگر الزامات روزگارِ جدید (مانند دموکراسی، حقوق بشر، آزادی بیان و اندیشه و ...) از سده هفدهم و در ادامۀ تحولات پروتستانی و جنگ‌های دینی بوده و همین، فارق اساسی آن از اسلام و جهان اسلام است. در جهان اسلام، تحت تأثیر سنت و سیره نبوی و ائمه b، از همان ابتدا «سنتی» در باب مدارا شکل گرفت که حاکمان در طول زمان کمابیش آن را رعایت کردند؛ البته این نافی جریان‌های انحرافی خشونت‌طلب در جهان اسلام، به‌خصوص در زمان حاضر، نیست که با بدفهمی و فرصت‌طلبی موجب اسلام‌هراسی در غرب شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Formation of Religious Tolerance in Christianity in Comparison with Islam

نویسنده [English]

  • behrooz haddadi
Assistant Professor, Department of Abrahamic Religions, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده [English]

Today, in modern thought, the issue of tolerance with various branches such as political, social, cultural and religious tolerance has become a basic necessity accepted in the world culture and beyond that, much attention has been paid to the issue of religious and social freedoms and pluralism. Given that Western and Christian society throughout history, as many say, has not been tolerant, the question is: How did this idea find its way into Christian culture in the West? Did it have religious and social roots that were forgotten, or did the cultural elements and requirements of the time make this discourse necessary at a particular time? The fact is that despite the positive points about religious tolerance in the life and words of the early Christian leaders, this change was not spontaneous and self-originated from the text and foundations of the religion and tradition of the church, nor did it lead to a continuous tradition. But its acceptance in the late period, which occurred out of compulsion and due to the weakness of the church as well as political and economic interests and other requirements of the modern age (such as democracy, human rights, freedom of expression and thought, etc.), has been a continuation of Protestant developments and religious wars since the seventeenth century, which fundamentally distinguishes it from Islam and the Islamic world. In the Islamic world, under the influence of the practice and tradition of the Prophet and the Imams (AS), a "tradition of tolerance" was formed from the very beginning, which the rulers more or less observed over time. Of course, this does not negate the violent deviant currents in the Islamic world, especially in the present, which have led to Islamophobia in the West through misunderstanding and opportunism

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious Tolerance
  • ignorance
  • Christianity and Islam
  • Escape from Religion
  • Islamophobia
آرمسترانگ، کارن (1383). محمد، ترجمه: کیانوش حشمتی، تهران: حکمت.
ابن اثیر (1960). الکامل فی التاریخ، قاهره: دائرة المعارف.
برنوفسکی، جیکوب (1385). سنت روشنگری، ترجمه: لیلا سازگار، تهران: آگاه.
بکراش، دبورا (1383). تفتیش عقاید، ترجمه: مهدی حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس.
بومر، فرانکلین لوفان (1380). جریان‌های بزرگ در تاریخ اندیشه، ترجمه: حسین بشیریه، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
جهانبگلو، رامین (1380). تفاوت و تساهل، تهران: مرکز.
جونز، او. ت. ف. (1370). خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه: علی رامین، تهران: امیرکبیر.
حدیدی، جواد (1380). رهروان حقیقت، تهران: جهاد دانشگاهی.
دُسِنرُد، سورن (1396). مسیحیت و اعتراض در سده بیستم، ترجمه: جعفر فلاحی، تهران: نگاه معاصر.
دورانت، ویل (1387). تاریخ تمدن: اصلاح دینی، تهران:‌ علمی و فرهنگی.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1355). کارنامه اسلام، تهران: امیرکبیر.
عنایت، حمید (بی‌تا). جهانی از خود بیگانه، تهران: فرمند.
فلاورز، سارا (1381). اصطلاحات، ترجمه: رضا یاسایی، تهران: ققنوس.
کونگ، هانس (1394). ساحت‌های معنوی ادیان جهان، ترجمه: حسن قنبری، قم: مرکز مطالعات ادیان و مذاهب.
گروه نویسندگان (1397). تساهل و تسامح، تهران: آفرینه.
لابروسه، الیزابت (1385). فرهنگ تاریخ اندیشه‌ها، ویراسته: وایتر، تهران: سعاد.
لاک، جان (1377). نامه‌ای در باب تساهل، ترجمه: شیرزاد گل‌شاهی کریم، تهران: نی.
لوئیس، برنارد (1393). خاورمیانه: دو هزار سال تاریخ از ظهور مسیحیت تا امروز، ترجمه: حسن کامشاد، تهران: نی.
مطهری، مرتضی (1370). جهاد و موارد مشروعیت آن، تهران: صدرا.
مفتخری،‌ حسن؛ و دیگران (1391). «مدارای دینی و مذهبی در عصر آل‌بویه»، در: تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی، س3، ش6، ص79-100.
نیک‌فر، محمدرضا (1388). «الاهیات شکنجه»، در:
https://zamaaneh.com/nikfar/2009/09/post_125.html
نیک‌فر، محمدرضا (1378). خشونت، حقوق بشر، جامعه مدنی، تهران: نی.
هرش، لسینگاثر سیلویا (1385). عقلانیت و تساهل در اسلام، ترجمه: فریده فرنودفر، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
هیک، جان (1382). بعد پنجم: کاوشی در قلمرو روحانی، ترجمه: بهزاد سالکی، تهران: قصیده‌سرا.
Aquinas, Thomas (1985). Summa Theologia, Franklin Classics.
Augustine (1951). Letters, New York: Fathers of the Church.
Bauerschmidt, Frederick Christian (2013). Thomas Aquinas Faith, Reason, and Following Christ, UK: Oxford University press.
Bodwen, J. (2005). Christianity the Complete Guide, Continuum.
Cavanaugh, William (2009). The Myth of Religious Violence, New York: Oxford University Press.
Clarke, Steve (2014). The Justification of Religious Violence, Oxford: Wiley-Blackwell.
Forst, Rainer (2013). Toleration in Conflict: Past and Present, Cambridge University Press.
Gonzalez, Justo (2010). The Story of Christianity, New York: Harper One.
Kaplan, Benjamin J. (2007). Divided by Faith-Religious Conflict and the Practice of Toleration in Early Modern Europe, Belknap Press.
Sapir, Abu Anna (2002). Religious Violence between Christians and Jews, New York: Palgrave.
Stanton, Graham (1998). Tolerance and Intolerance in Early Judaism and Christianity, UK: Cambridge.
Binder, Stéphanie E. (ed.) (2012). Tertullian, On Idolatry and Mishnah Avodah Zarah: Questioning the Parting of the Ways between Christians and Jews, Brill.
Zagorin, Peter (2003). How the Idea of Tolerance Came the West, Princeton University Press.
Zweig, Stefan (1951). Castillo against Calvin or Conscience against Violence.