بازخوانی دین بودگی یارسان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان

10.22034/jrr.2021.261350.1805

چکیده

یارسانیان را در ایران به نام اهل حق دانسته و دیده‌اند و دیگران، علوی، نُصیری، شاملو، صارلی، غُلات، بکتاشی و... خوانده‌اند. آنین(در حالی) که نام اهل حق گویای پندار، پنداشت و انگاشت پشمینه‌پوشان، درویشان و هر آن کس است که داشتار شور و شیدای فرزان(عرفان) بر دل و دیده باشد. نوشتارهای کهن یارسانی، آئین ویژۀ برخی از لران و کردان را از دیرباز یارسان نامیده‌اند و چنین بر می‌آید که نام اهل حق، نامی نوین بر اینان باشد نه نامی خودخوانده از سوی خود آنان. از دیگر سوی، بی هیچ روی نمی‌توان مانندگیهای فراوان آئین یارسان را با اسلام و به ویژه، شیعه از دیده دور داشت. بسیاری بزرگان و بُرزشمندان(قدیسان) آئین یاری پس از پدیداری اسلام در سرزمینهای اسلامی و با آموزه‌های آن به پیدائی آمده‌اند. گفتمان سپیده دم آفرینش، پیامبران آسمانی، جهان‌بینی یکتاپرستانه، جایگاه ویژۀ امام علی و پردگیان پاک پیامبر و بسیاری باورها نشان از رنگ و انگ اسلام و شیعه دارد. پَن(اما) داستان دین‌بُرداری یارسانیان بسی از آنچه بسیاری پنداشته‌اند ژرف‌تر و نیازمند پژوهشهای نغزتر است. تلاش یاریان برای زنده ساختن«آئین ایران» و«آئین کردان»،ورجاوندی(تقدس)دفتر«سرانجام»، پیامبرگونگی شاه سَهّاک و باورهائی همچون خداانسان‌انگاری، دونادون، بیا و بس و فراوان باورهای دیگر، نشان از دیگردینیِ‌ یارسان دارد. جستار می‌کوشد تا به شیوۀ گزارشی–پردازشی و به روش پدیدارشناسانه از نگاه دینان‌پژوهی(رشتۀ ادیان)، دین-گونگی و دین‌بودگی یارسان را بنمایاند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Rereading being religion of Yarsan

نویسنده [English]

  • ardeshir monazzami
Faculty member of Lorestan University
چکیده [English]

Yarsanians have been known and seen in Iran as Ahl-e-Haq, and others have called them Alavi, Nusiri, Shamloo, Sarali, Gholat, Baktashi, and so on. While the name of the Ahl al-Haqq expresses the idea, the idea of the Sufi people, and anyone who has the passion and mania of Farzan (mysticism) in his heart and eyes. The ancient writings of Yarsani have long called the special religion of some Lors and Kurds, Yarsan and it seems that the name of Ahl al-Haqq is a new name for them and not a self-proclaimed name by themselves. On the other hand, the many similarities between the Yarsan religion and Islam, and especially the Shiites, cannot be overlooked. Many elders and scholars (saints) of the Yari religion have been found after the emergence of Islam in Islamic lands and with its teachings. The discourse of the dawn of creation, the heavenly prophets, the monotheistic worldview, the special place of Imam Ali and the pure veils of the Prophet, and many believes show the color and stigma of Islam and Shiism. But the story of the Yarsanian religiosity is much deeper than many people think and requires more careful research. Yaryan's efforts to revive the "religion of Iran" and the "religion of the Kurds", the sanctity of the office of "finally", the prophethood of Shah Sahak and beliefs such as the god-humanity, Donadon, Bia and Bas and many other believes, show Yarsan's other religion . The essay tries to show the

کلیدواژه‌ها [English]

  • Yarsan
  • Yari
  • Ahl-e-Haq
  • Saranjam
  • religion