عصمت حضرت یوسف(ع)از منظر تفاسیر اسلامی مطالعه موردی: آیه24 سوره یوسف(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیإت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حضرت معصومه سلام الله علیها، قم، ایران

2 پژوهشگر پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع) و دانش آموخته دکتری دانشگاه تهران

3 دانش آموخته دکتری تفسیر تطبیقی، دانشگاه قم، قم، ایران

10.22034/jrr.2021.275401.1840

چکیده

دربارۀ بیست وچهارمین آیه ازسورۀ مبارکۀ یوسف مباحث مختلفی مطرح شده‌است. واژۀ «همّ» در این آیه به‌‌یوسف منتسب شده که نیازمند بازشناسی دقیق‌تری‌است. غالب مفسران، آن رابه‌‌قصد واراده برعمل منافی عفّت تفسیر کرده‌اند که به‌ظاهر باعصمت آن حضرت تنافی دارد. پژوهش حاضر همزمان تحلیل مفهومی واسنادی «همّ» رادر این آیه دنبال ومهم‌ترین نظرات فریقین رابه‌‌سه دسته تقسیم نموده‌است. هر کدام ازاین دیدگاه‌ها، ازنقاط ضعفی رنج می‌برند که ابهام‌های مخاطبان رابه‌‌ویژه در مواجهه با ظاهر آیه، سیاق آیات، معنای دقیق لغوی در کتب تاریخی متقدم و روایات تفسیری ذیل آیه به‌‌خوبی پاسخ نمی‌گویند. این نوشتار با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی و تأکید بر معنای لغوی «قصد و اراده» برای واژه «همّ» به بررسی معنای مصداقی آن در آیه شریفه پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که مراد از «همّ» نسبت داده شده به یوسف(ع)، قصد او بر ضرب و شتم و قتل زلیخا و در مقابل «همّ» نسبت داده شده به زلیخا ناظر به اراده او بر انجام معصیت بوده‌است. صحّت معنای برداشت‌شده با دلایل سیاقی، لغوی وروایی به‌‌دست می‌آید. بدین منظور، معانی واژگان، اقوال مختلف مفسران فریقین دربارۀ آیه ودر نهایت ساختار نحوی آیۀ شریفه مورد بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

عصمت حضرت یوسف(ع)از منظر تفاسیر اسلامی مطالعه موردی: آیه24 سوره یوسف(ع)

نویسندگان [English]

  • mohsen rafat 1
  • Mohammad Hosseim Madani 2
  • Omid Ghorbankhani 3
1 Assistant Professor, Department of Quran Science and Hadith, Hazrat-e Maʼsoumeh University, Qom, Iran
2 پژوهشگر پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع) و دانش آموخته دکتری دانشگاه تهران
3 PhD Graduate in Comparative Interpretation of the Quran, University of Qom, Qom, Iran
چکیده [English]

There have been various discussions about the twenty-fourth verse of Surah Joseph. The word "hamma" is attributed to Joseph in this verse, which requires a more detailed survey. Most commentators have interpreted it as adultery, which is incompatible with the prophets’ infallibility. The present study simultaneously pursues the conceptual and attributive analysis of "hamma" in this verse and divides the most important ideas of the two major Islamic sects into several categories. Each of these views has weaknesses that do not respond well to the ambiguities of the audience, especially in the face of verse appearance, verse structure, and literal meaning in earlier historical books. This essay with an analytical & critical approach emphasizes on one of the possible meanings of the term "hamma", which is, the “hamm” of the beloved Egyptian women (Aziz) for threatening, killing, assaulting or beatings, and the “hamm” of Joseph(p.b.u.h)) for beating or repelling or refusing to surrender (Assuming that the proof of God has not been visible for Him). This is true based on structural, literal and narrative reasons. To this end, the meanings of the vocabulary, the different meanings of the commentators of the both Islamic sects on the verse, and finally the syntactic structure of the verse were examined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • 24th verse of chapter Joseph
  • Infallibility
  • Joseph(p.b.u.h)
  • Zuleikha
  • Islamic interpretations
  • context of verses