پژوهش های ادیانی

پژوهش های ادیانی

تبارشناسی نهاد حاخامی؛ تبدّل و گذار به دولت مدرن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جواد شعرباف
استادیار گروه مطالعات غرب آسیا و آفریقا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jrr.2026.537508.2289
چکیده
نهادهای مذهبی همانند نهادهای سیاسی، دارای ساختار، سازماندهی، رهبری، دیده بانی و مرزبانی هستند. دفاع از آموزه های دینی، نیازمند طبقه ای از روحانیان است که با ترک علائق دنیوی، به أمور دینی خود و پیروان شان بپردازند. در یهودیت، تقریبا همه موارد فوق بر عهده روحانیان یهودی (حاخام ها) قرار داردداشته است.


نهادهای مذهبی همانند نهادهای سیاسی، دارای ساختار، سازماندهی، رهبری، دیده‌بانی و مرزبانی هستند. دفاع از آموزه‌های دین و نشر و پخش اندیشه‌های دینی، نیازمند طبقه‌ای از روحانیان است که با ترک علائق دنیوی، به أمور دینی خود و پیروان‌شان بپردازند. زبان خاص دین، فهم لایه‌ها و بطون متون دینی، استخراج الزامات شرعی و بایدها و نبایدهای شرعی، اداره امور مؤمنان و پاسخ به نیازهای روزمره، به این گروه شأن و اعتبار ویژه‌ای در میان جامعه می‌بخشد. تقریباً همه ادیان و ایدئولوژی‌ها چنین سازوکاری را تجربه کرده و برای تحقق اهداف‌شان سازمان و رهبری و طبقه خاصی را به‌عنوان شارحان انحصاری دین/ایدئولوژی تولید کرده‌اند. در یهودیت، تقریباً همه موارد فوق بر عهده روحانیان یهودی (حاخام ها) قرار داشته است.
مسئله مقاله حاضر بررسی علل دوام و قوام نظام حاخامی و سازوکارهای حاکم بر آن در طول قرون گذشته تا زمان حاضر است. هدف شناخت این سازوکار و چگونگی ایفای وظایف دینی (حفظ تورات و تلاش برای عمل به آن در جوامع مختلف) میان اقلیت یهودی است. پرسش اصلی مقاله آن است که با توجه به این که رهبران دینی و روحانیان، وظیفه حراست از دین و مرزبانی آن را برعهده دارند، این مهم در مورد اقلیت یهودیان در کشاکش روزگار چگونه رخ داده و این انسجام درون دینی که تا مرز تصلب پیش رفته، چگونه توانسته هویت جامعه یهودی را حفظ کند. . تحقق و اجرای این مسئولیت اگرچه در سالیان پیش از تأسیس اسرائیل چندان نیازمند ساختاری نبود و بیشتر بر قبول و اقبال دوطرف (جامعه و حاخام) شکل می‌گرفت اما در پی تاسیس دولت یهودی، این مهم نیز شکل و شمایل متفاوت و کارکردی ساختارمند یافت. بررسی این تغییر و تبدل و سازوکار به ساختار در این پژوهش مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. فرضیه مقاله حاضر آن است که این ساختار و سازوکار حاخامی در طول قرون گذشته حافظ هویت یهودی بوده و با تحقق دولت یهودی، ضمن بازسازی و توجه به ساختارها و نهادهای جدید، توانسته با تکیه بر ابزارهای خویش، ماهیت یهودی دولت را حفظ کند و توسعه ببخشد. روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل توصیفی و مبتنی بر مطالعات طولی تاریخی است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که علی‌رغم تحمل سختی‌ها و مرارت‌های بسیار در جوامع مختلف، نظام حاخامی توانسته به مسئولیت خویش در کنترل جامعه دینی یهودی در طول سده‌های گذشته عمل کند. نیز در پی برآمدن دولت یهودی ضمن تقویت هویت دینی و تحکیم انسجام پیروان، به تقویت و توسعه سازوکارهای حاخامی بپردازد و نهادهای جدید با هدف کنترل یهودیت نظام برپا کند.
کلیدواژه‌ها
حاخام
ربانیت
تبارشناسی
یهودیت
اسرائیل
موضوعات

عنوان مقاله English

Genealogy of the Rabbinic Institution: Transformation and Transition to the Modern State

نویسنده English

جواد شعرباف
Assistant Professor, Department of West Asian and African Studies, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Religious institutions, like political institutions, have structure, organization, leadership, surveillance, and boundary protection. The defense of religious teachings and the dissemination and propagation of religious ideas require a class of religious clerics who, by abandoning worldly attachments, attend to their own religious affairs and those of their followers. The particular language of religion, the understanding of the layers and inner meanings of religious texts, the extraction of religious obligations and religious dos and don’ts, the administration of the affairs of believers, and responding to their everyday needs grant this group a special status and standing within society. Almost all religions and ideologies have experienced such a mechanism and, in order to achieve their objectives, have produced an organization, leadership, and a particular class as the exclusive interpreters of religion/ideology. In Judaism, almost all of the above have been entrusted to Jewish religious clerics (rabbis).
The issue addressed in this article is the examination of the causes of the persistence and consolidation of the rabbinic system and the mechanisms governing it throughout the past centuries up to the present. The aim is to understand this mechanism and how religious responsibilities (the preservation of the Torah and efforts to act according to it in different communities) have been fulfilled among the Jewish minority. The main question of the article is how, given that religious leaders and clerics are responsible for protecting religion and guarding its boundaries, this responsibility has been fulfilled in the case of the Jewish minority throughout the course of history, and how this intra-religious cohesion, which has approached rigidity, has been able to preserve the identity of the Jewish community. Although the fulfillment and implementation of this responsibility in the years prior to the establishment of Israel did not require much structure and was shaped largely by the mutual acceptance and approval of both sides (the community and the rabbi), following the establishment of the Jewish state, this responsibility also assumed a different form and acquired a structured function. The examination of this transformation and change, and of the mechanism by which it became a structure, is analyzed in this study. The hypothesis of the present article is that this rabbinic structure and mechanism has preserved Jewish identity throughout the past centuries and, with the establishment of the Jewish state, while reconstructing and attending to new structures and institutions, has been able, by relying on its own instruments, to preserve and develop the Jewish character of the state. The method used in this research is descriptive analysis based on longitudinal historical studies. The findings of the research indicate that, despite enduring considerable hardships and adversities in different communities, the rabbinic system has been able to fulfill its responsibility for controlling the Jewish religious community throughout the past centuries. Furthermore, following the emergence of the Jewish state, while strengthening religious identity and consolidating the cohesion of its adherents, it has strengthened and developed rabbinic mechanisms and established new institutions with the aim of controlling Judaism.


کلیدواژه‌ها English

Rabbi
rabbinate
genealogy
Judaism
Israel
Ariel Finkelstein, Ayala Goldberg. (2024, 06 23). Jewish Public Opinion Regarding the Chief Rabbinate and the Elections for the Chief Rabbis. Retrieved from https://en.idi.org.il/articles/54586
B. S. Jackson, B. L. (2004). Halacha and Law. در M. G. (ed.), The Oxford Handbook of Jewish Studies (ص. Pages 643–679). Oxford: Oxford University Press.
Barbalet, J. (2006). Max Weber and Judaism: An Insight into the Methodology of "The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism". Max Weber and the Spirit of Modern Capitalism – 100 Years On (JULY 2005 / JANUARY ), pp. , 51-67 (17 pages).
Baron, S. (1942). Jewish Community Its History and Structure to the American Revolution [Volume 1]. Westport: Greenwood press publishers.
Berger, M. S. (1993). Rabbinic Authority. New York Oxford: Oxford University Press.
Berger, M. S. (1998). Rabbinic Authority. New York: Oxford University Press, Inc.
Brandes, Y. (2019). The Canonization of the Mishnah. Journal of Ancient Judaism. doi:https://doi.org/10.13109/jaju.2019.10.2.145
Cerutti, F. (2003, February). A POLITICAL IDENTITY OF THE EUROPEANS? Thesis Eleven(72), 26–45.
Cohen, S. (1991). Leadership in the Jewish polity: early rabbinic views. در D. J. Elazar, S. A. Cohen, J. Gerber, & R. Freedman, Authority, Power and Leadership in the Jewish Polity (ص. 235-246). Maryland: University Press of America .
Cohen, S. A. (1990). The three crowns Structures of communal politics in early rabbinic Jewry. New York: CAMBRIDGE UNIVERSITY PRESS.
Cohen, S. J. (2001 ). The Beginnings of Jewishness؛ Boundaries, Varieties, Uncertainties. Oakland: University of California Press.
Department, S. R. (2025, july 18). Budget of the Jewish religious courts in Israel 2016-2025. بازیابی از https://www.statista.com/: https://www.statista.com
Eitan Bar and Golan Brosh. (2019). RABBINIC JUDAISM DEBUNKED. Israel: ONE FOR ISRAEL Ministry.
Elazar, D. J., Cohen, S. A., Gerber, J., & Robert. (1991). Authority, power, and leadership in the Jewish polity. Deland: University Press of America.
Epsteine, I. (1960). Judaism a historical presentation. Baltimore: Penguin Books.
Fisher, N. (2019). Israeli Halakha. The Chief Rabbinate’s Conversion-To-Judaism Policy 1948–2018. Modern Judaism, 61-92. doi:10.1093/mj/kjy018
Freedman, M. (2020). Vote with your rabbi: The electoral effects of religious institutions in Israel. Electoral Studies. doi:10.1016/j.electstud.2020.102241
Hakak, Y. (2012). Young Men in Israeli Haredi Yeshiva Education. Leiden: Brill.
Hoffman, A. (2024, 12 22). Women are not welcome at the Western Wall, not even on Hanukkah. Retrieved from timesofisrael: https://blogs.timesofisrael.com/women-are-not-welcomed-at-the-western-wall-even-on-hanukkah/
https://www.aljazeera.com/news/2025/7/23/israeli-parliament-approves-symbolic-motion-on-west-bank-annexation. (2025, july 23). بازیابی از https://www.aljazeera.com: https://www.aljazeera.com
Huddy, L. (2013). From Group Identity to Political Cohesion and Commitment. NY: Stony Brook University.
Israel Cabinet Ministries: Ministry of Religious Services. (n.d.). Retrieved from jewishvirtuallibrary: https://www.jewishvirtuallibrary.org/israeli-ministry-of-religious-services
Israel Shahak and Norton Mezvinsky. (2004). Jewish Fundamentalism in Israel. London: Pluto Press.
JOHNSON, P. (1987). A HISTORY OF THE JEWS. UK: Harper Collins.
Jones, M. (2024). Moses Mendelssohn and the Jewish Questions of Modern Natural Law. Journal of Law and Religion, 16-33.
Kampinsky, A. C. (2006). RELIGIOUS LEADERSHIP IN ISRAEL'S RELIGIOUS ZIONISM: THE CASE OF THE BOARD OF. Jewish Political Studies Review, Vol. 18, No. 3/4 (Fall ), pp., 119-140.
knesset. (n.d.). CHIEF RABBINATE OF ISRAEL LAW, 5740-1980. Retrieved from www.israellawresourcecenter.org: https://web.archive.org/web/20170217091701/http://www.israellawresourcecenter.org/israellaws/fulltext/chiefrabbinateisrael.htm
Levi, Y. (2023). A Study of Two Traditions: - Sephardi and Ashkenazi. London: Routledg.
Louis Isaac Rabinowitz, Leah Bornstein-Makovetsky, Alexander Carlebach, Judith R. Baskin . (2007). RABBI, RABBINATE. In F. Skolnik (Ed.), ENCYCLOPAEDIA JUDAICA (Second Edetion ed., Vol. 17, pp. 11-19 ). Detroit. New York: Thomson Gale.
Neusner, J. (1999). The Four Stages of Rabbinic Judaism. London: Routledge.
Oakes, L. (2001). Language and National Identity: Comparing France and Sweden. USA, Philadelphia: John Benjamin Publishing Compony.
Rabbi. (1905). In I. Singer (Ed.), The Jewish Encyclopedia (Vol. 10, pp. 294-297). New York, London: Funk and Wagnalls Company.
Rackman, E. (2016). Modern Halakhah For Our Time. New Jersey: KTAV Publishing House.
RAKEFFET-ROTHKOFF, A. (2023). Rabbinic Authority and Leadership On the Contemporary Scene. Ḥakirah: The Flatbush Journal of Jewish Law and Thought, 34, 15-73.
Ram, U. (2008). Why Secularism Fails? Secular Nationalism and Religious Revivalism in Israel. International Journal of Politics Culture and Society, 57-73. doi: https://doi.org/10.1007/s10767-008-9039-3
Rocca, S. (2014). The hasmonean state and rome: A new appraisal. Revue des Études Juives, 263-295. doi:10.2143/REJ.173.3.3062102
Rosenstein, M. J. (2015). The Role of the Rabbi in a Democratic Jewish State. CrossCurrents, 139-151. doi:10.1353/cro.2015.a782593
SALES, B. (2024, 07 05). Israel’s chief rabbis leave their posts with no successors lined up to replace them. Retrieved from timesofisrael: https://www.timesofisrael.com/israels-chief-rabbis-leave-their-posts-with-no-successors-lined-up-to-replace-them/
Sharon, J. (2024, 05 26). In historic ruling, High Court says government must draft Haredi men into IDF. Retrieved from timesofisrael: https://www.timesofisrael.com/in-historic-ruling-high-court-says-government-must-begin-drafting-haredi-men-into-idf/
Shetreet, S. (2014). State and Religion: Funding of Religious Institutions - The Case of Israel in Comparative Perspective. Notre Dame Journal of Law, Ethics and Public Policy, 421-454.
Smith, A. D. (1999). Ethnic election and national destiny: some religious origins of nationalist ideals.‏. " Nations and nationalism 5.3 (): , 331-355.
Smith, A. D. (2010). Nationalism (Second ed.). UK Cambridge: Polity Press.
Tabak, R. (1994). The Rabbi as Gatekeeper . Reconstructionist, 88-94.
Taragin-Zeller, L. (2021). A Rabbi of One's Own? Navigating Religious Authority and Ethical Freedom in Everyday Judaism. American AnthropologistVolume , 833-845. doi:10.1111/aman.13603
TOISTAFF. (2025, 01 01). Survey: Public support for conscripting ultra-Orthodox has surged throughout war. Retrieved from timesofisrael: https://www.timesofisrael.com/survey-public-support-for-conscripting-ultra-orthodox-has-surged-throughout-war/#:~:text=The%20Israeli%20public's%20opposition%20to,multifront%20war%20in%20Israel's%20history.
Turkel, E. (1993). The nature and limitations of rabbinic authority. Tradition: A Journal of Orthodox Jewish Thought, 80-99. doi:10.2307/23260887
Wagner, M. (2024, 10 30). Divisive, long-delayed election for chief rabbi to proceed Thursday. Retrieved from timesofisrael.: https://www.timesofisrael.com/divisive-long-delayed-election-for-chief-rabbi-to-proceed-thursday/
Warburg, A. Y. (2013). Rabbinic Authority The Vision and the Reality –Beit Din Decisions. (M. Mintz, Ed.) Jerusalem: Urim Publications.
Weber, M. (1952). Ancient Judaism. London: Free Press.
Weber, M. (2019). Economy and society. I : a new translation. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press Pilot Project.
Weinberg, S. (1999). the Role of rabbi. Reconstuctionist, 7-60.
Weinberg, S. P. (1991, Fall ). To awaken and to Comfort: Rabbi As Spritual Guide. The Rconstructionist, 64(1), 7-15.
Woolf, S. (2003). Nationalism in Europe: From 1815 to the Present. London: Routledge.
Youvan, D. C. (2024). The Role and Influence of the Chief Rabbinate in Israel: Balancing Tradition and Modernity. doi:10.13140/RG.2.2.13968.42247
Zeitlin, S. (1940). Rashi and the Rabbinate: The Struggle between Secular and Religious Forces for Leadership . The Jewish Quarterly Review, New Series, Vol. 31, No. 1 (Jul., ), pp. , 1-58.
Zohar, Z. (2010). The Rabbi and the Sheikh. Jewish Studies Quarterly, 114-145 .
אודות בתי הדין הרבניים. (09 07 2020). אוחזר מתוך gov.il: https://www.gov.il/he/pages/about2
אודות המשרד לשירותי דת המשרד לשירותי דת. (27 04 2020). אוחזר מתוך gov.il: https://www.gov.il/he/pages/aboutdat
מועצות דתיות רשימת מועצות דתיות. (2022). אוחזר מתוך המשרד לשירותי דת: https://www.gov.il/he/pages/list_of_religious_councils
מישלוב, ד. ש. (2020). מה בקופסה? רב־תרבותיות בבתי הדין הפרטיים הפוסקים על פי ההלכה . מעשי משפט , 141-165.
ابوالحسنی, ر. (1387). مؤلفه‌های هویت ملی با رویکردی پژوهشی. سیاست, 1-22.
احمدی, ح. (1383). ایران: هویت، ملیت و قومیت. تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
إسرائِیل شاحاک و نورتون متفینیکی. (2001). الأصولیظ الیهودیة فی إسرائیل. (ن. عفیفی, مترجم) قاهره: مؤسسة روز الیوسف.
الشامی, ر. ع. (1994). ‌القوى الدینیة فی إسرائیل بین تکفیر الدلة و لعبة السیاسة. کویت: عالم المعرفة.
المسیری, ع. (2011). من هو الیهودی. قاهرة: دارالشروق.
بشیریه, ح. (1382). عقل در سیاست. تهران: نشر نگاه معاصر.
بهمنش, ع. (1389). تحلیل بنیادگرایی صهیونیسم یهیود با تاکید بر جنبش گوش آمونیم و هاردیم. دانشگاه اصفهان.
بهمنش, ع. ع. (1389). تحلیل بنیادگرایی صهیونیسم یهیود با تاکید بر جنبش گوش آمونیم و هاردیم. پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: عنایت‌اله یزدانی استاد راهنما: علی امیدی، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
تقی, م. ع. (2018). المؤسسات الدینیة فی اسرائیل : جدل الدین والسیاسة. الکویت: دار نهوض للدراسات والنشر.
حسین, ب. (1374). جامعه شناسی سیاسی . تهران: نشر نی.
یزدی, ص. س. (1391). بررسی شکاف‌های قومی، مذهبی و هویتی رژیم صهیونیستی. پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: محمدحسن خانی استاد مشاور: جلال درخشه، تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام.
یزدی, ص. س. (1391). بررسی شکاف‌های قومی، مذهبی و هویتی رژیم صهیونیستی. تهران: دانشگاه امام صادق.