روش فهم متون دینی در اندیشۀ ابن رشد و اسپینوزا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه تطبیقی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران و مربی گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اهواز

2 گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران

3 گروه فلسفه اخلاق، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران.

10.22034/jrr.2021.251731.1784

چکیده

یکی از مهم‌ترین مسائل در عرصۀ دین‌، دست‌یابی به فهم درست نوشتار و گفتار دینی است. فهم نادرست آن، به تفرقه، انحراف و حتی روی‌گردانی از دین خواهد انجامید. در سنت اسلامی، ابن‌رشد با نظریۀ تأویل و در سنت یهودی، اسپینوزا با نظریۀ تفسیری(هرمنوتیکی) خاص خود، به نحو جدّی به این مسئله پرداخته‌اند. به‌رغم اختلاف در برخی مبانی، سازوکار ارائه شده توسط آن دو در چگونگی دست‌یابی به فهم صحیح متون دینی، از قرابت و مشابهت فراوانی حکایت دارد. باور به دو دسته متون پنهان و آشکار، بازگرداندن متون پنهان به آشکار، حمل بر ظاهر متن، توجه ویژه به دستور زبان مبدأ، پرهیز از دخالت پیش‌فرض‌ها و پیش‌داوری-ها، جست‌و‌جوی شواهد درون متنی و توجه به مناسبت برای رهایی از تعارض و بهره‌جستن از روش‌های علوم طبیعی، از جمله سازوکارهای مشترک ارائه شده توسط این دو فیلسوف عقل-گرا هستند. جستار حاضر بر آن است در ابتدا به گونۀ توصیفی، تبیینی از سازوکارهای یادشده، ارائه داده و در پایان، به گونه‌ای تطبیقی، وجوه متعدد هم‌زبانی این دو فیلسوف را در این مسئله، نشان دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Method of Understanding Religious Texts in the Thought of Ibn Rushd and Spinoza

نویسندگان [English]

  • Muhammad Bakhshi fealeh 1
  • Mahdi Monfared 2
  • Mohsen Javadi 3
1 PhD Student in Comparative Philosophy, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology, Qom University, Qom, Iran and Instructor of Islamic Education Department, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
2 Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology, Qom University, Qom, Iran.
3 Department of Philosophy of Ethics, Faculty of Theology, Qom University, Qom, Iran.
چکیده [English]

One of the most important issues in the field of religion is to gain a proper understanding of religious writing and speech. Misunderstanding it will lead to division, deviation and even turning away from religion. In the Islamic tradition, Ibn Rushd with the theory of interpretation and in the Jewish tradition, Spinoza with his own interpretive (hermeneutic) theory, have seriously addressed this issue. Despite the differences in some principles, the mechanism presented by the two in how to achieve a correct understanding of religious texts, shows a lot of proximity and similarity. Belief in two categories of hidden and exoteric texts, returning the hidden texts to the exoteric, carrying on the appearance of the text, paying special attention to the grammar of the source, avoiding the interference of presuppositions and prejudices, searching for in-text evidence and Paying attention to the interrelation to get rid of conflict and using the methods of natural sciences are among the common mechanisms proposed by these two rationalist philosophers. The present article intends to first provide a descriptive explanation of the mentioned mechanisms and finally, in a comparative way, to show the various aspects of the harmony of these two philosophers in this issue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Averroes (Ibn Rushd)
  • interpretation
  • Spinoza
  • Hermeneutics
  • religious texts